"Dur cavab ver ay insan, Deyirdin hər şey mənimdir, Bəs nə oldu?"

Həyatda hər şeyə sahib çıxmağa çalışan, hər şeyi özünün zənn edən insanın sonda eyni aqibətlə — torpaqla baş-başa qalmasını xatırladan bu cür ifadələr həmişə insanı dərindən düşünməyə vadar edir. 
 Dünyanın fani olduğunu və heç nəyin daimi olmadığını gözəl şəkildə vurğulayır.
İnsanın ölüm gerçəkliyini dərindən dərk etməməsi və ya bunu unutmağa meyilli olması əslində psixoloji və təbii mexanizmlərlə bağlıdır.
Psixoloqlar, filosoflar və alimlər bu suala müxtəlif yollarla cavab verirlər:
Psixoloji müdafiə mexanizmi: Beynimiz hər an sonumuzu düşünərşə yaşamağa dözə bilməz. Həyatda qalmaq, hərəkət etmək, plan qurmaq və gündəlik işlərimizlə məşğul olmaq üçün ölüm düşüncəsini şüuraltına atmağa ehtiyac duyuruq.
 Buna psixologiyada bir növ qorunma reaksiyası kimi baxılır.
 Həyatın qaçılmaz qaçhaqaçı, işlər, problemlər, məqsədlər və arzular insanın diqqətini tamamilə bu dünyaya bağlayır. İnsan hər gün "sabah edəcəkləri" ilə yaşayır, bu da sonluq anlayışını arxa plana atır.
 İnsan təbiəti etibarilə özünü daimi, zamanı isə sonsuz hiss etməyə meyillidir.
Gənc yaşlarda ölüm ancaq başqalarının başına gələn uzaq bir hadisə kimi görünür; elə bilir ki, o heç vaxt qocalmayacaq və ya ölməyəcək.
Amma elə ki, həyatda bəzi sarsıntılar olur və ya  zamansız xatırlatmalar qarşımıza çıxır, insan bir anlıq durub düşünür: sahib çıxmağa çalışdığımız bütün o xırda davalar, ambisiyalar və əşyalar bu gerçəkliyin qarşısında necə də mənasız görünür.
Həyat fani ölüm ani.!

Sevil Abdullayeva