Töhmət alan müəllimlər artıb... - BELƏ HARA GEDİRİK?..

Bakıda ibtidai sinif şagirdi ilə kobud davranan müəllimə töhmət verilib.

Qeyd olunub ki, məktəbin ibtidai sinif müəlliminin III sinif şagirdinə psixoloji təzyiq göstərməsi ilə bağlı valideyn tərəfindən sosial şəbəkədə yayılan məlumatla əlaqədar 249 nömrəli tam orta məktəbdə (24-25.01.2024-cü il) araşdırma aparılıb:

"Araşdırma zamanı müəllimin şagirdə psixoloji təzyiq göstərmədiyi, dərsə məsuliyyətsiz yanaşdığı üçün tənbeh etdiyi məlum olub. Məktəb rəhbərliyi tərəfindən uşağa fərdi yanaşmadığına, yaş xüsusiyyətini nəzərə almadığına, pedaqoji və psixoloji amillərə həssaslıq göstərmədiyinə, “Müəllimlərin etik davranış qaydaları”na riayət etmədiyinə görə Azərbaycan Respublikası Əmək Məcəlləsinin 186-cı maddəsinin 2-ci hissəsinin “a” bəndinə əsasən, müəllimə töhmət verilib. Belə hallara təkrar yol verildiyi təqdirdə daha ciddi tədbirlər görüləcəyi bildirilib".

Bildirək ki, son illər məktəbdə etik davranış qaydalarına görə, bir neçə müəllimə, direktora töhmət verilib. Ancaq yenə də belə proseslər müşahidə edilir.

Ümumiyyətlə, bu töhmətlərin verilməsi hansı rolu oynayır və müəllimlər hansı halda işdən azad edilə bilər?

Təhsil üzə ekspert Kamran Əsədov “Cebhe.info”-ya bildirdi ki, hazırda bizim 4432 orta ümumtəhsil məktəbində 1, 6 milyon şagird təhsil alır və bu qədər şagirdin təlim, tərbiyə, tədrisi ilə 150 minə yaxın müəllim məşğul olur:

“Təhsil, ətrafında çox sayda insanları birləşdirir. Burada müxtəlif psixologiya, bilik və bacarıqlara malik insanlar olduğuna görə zamanla konfliktlər, gərgin münasibətlər görə bilirik. Ölkənin bütün insanları bu prosesin tərkib hissəsidirlər.

2014-cü ildə qəbul edilmiş “Müəlimlərin etik davranış qaydaları”, 2009-cu ildə qəbul edilən “Təhsil haqında” Qanun və digər normativ hüquqi aktların tələblərinə görə, müəllimlərin heç bir halda şagirdə qarşı fiziki, psixoloji, zorakılıq, təzyiq, təsir göstərməsi qadağandır.

Çünki orta ümumtəhsil məktəblərində təhsil alan şagirdlər şəxsiyyət kimi formalaşmaq üçün məktəbə gəlirlər. Biz onlara qarşı hər hansı fiziki zorakılıq tətbiq edəndə onların şəxsiyyət kimi formalaşmasına öz mənfi təsirini göstərir.

Uşaqlar aqressiv olur, onlar məktəbdən aldığı aqressiyanı, emosiyaları cəmiyyətdə kiməsə yönəldə bilirlər. Ona görə də biz zaman-zaman xüsusilə də ağır cinayətlərin şahidi ola bilirik ki, şagirdlərimizdə dəyər formalaşdıra bilməmişik. Bu dəyəri formalaşdıran da müəllimdir.

Müəllimləri işə götürüləndə Əmək Məcəlləsinin tələblərinə uyğun olaraq əmək müqaviləsini imzalayıb işə götürülürlər. Əmək müqaviləsinin pozulması və işçinin işdən azad edilməsi halları göstərilib. Təbii ki, töhmət çox ciddi təzyiq və təsir vasitəsidir.

Mövcud qanunvericiliyin tələblərinə görə, töhmət elan edilmiş şəxs 6 ay ərzində təkrar elə bir hal törədərsə, yaxud da yenidən töhmət alarsa, onun əmək müqaviləsinə xitam verilə bilər. Əmək müqaviləsinin 70-ci maddəsinin “c” bəndinə və yaxud 69, digər maddələrə əsasən, işçinin işdən azad edilməsi üçün əsaslar var. Bu töhmət də onun üçün bir əsasdır. Töhmətin hüquqi qüvvəsi 6 aydır.

Ancaq şəxsi işə yazılır. Əgər təkrar bu və buna oxşar pozuntulara yol verərsə, həmin şəxslə bağlanmış müqaviləyə xitam verilə bilər, yaxud ona qarşı digər inzibati tənbeh qaydası törədilə bilər, aşağı vəzifəyə keçirilə bilər. Yəni töhmət adi hal deyil. Bir müəllim, pedoqoq üçün ciddi təsir, təzyiq vasitəsidir. Ciddi cəza növü hesab oluna bilər.

Törədilən əməlin ağırlıq səviyyəsi müəllimin müqəddəratına da təsir edə bilər. Bu inzibati xətadır və bu gələcəkdə onun əmək müqaviləsinə yenidən baxmağa, hətta xitam verməyə əsas verə bilir”.